ParentAI
‹ Tüm rehberler

2–3 yaş

İki ve Üç Yaşında Kardeş Kıskançlığı: Çocuğunuzun Yeni Bebeğe Alışmasına Yardım Etmek

Küçük çocuğunuz bacağınıza yapışmaya, aylar önce bıraktığı biberonu istemeye ya da bebeği biraz fazla sıkmaya başladıysa, yeni bir bebeğin geldiği neredeyse her ailenin gördüğü bir şeyi görüyorsunuz. Bu yaşta kıskançlık kötü niyet değildir ve zor bir karakterin işareti de değildir. Çok küçük bir insan en önemli ilişkisinin tehdit altında olduğunu hissettiğinde bağlanma böyle görünür. Bunu anlamak, nasıl tepki verdiğinizi ve işlerin ne kadar çabuk yatıştığını değiştirir.

Bu yaşta neden oluyor

İki üç yaşındaki bir çocuk bütün hayatını ilginizin merkezinde geçirmiştir ve bu ilginin paylaşıldığı hiçbir deneyimi yoktur. Henüz iki fikri aynı anda aklında tutamaz: sizin bebeği beslediğinizi ve hâlâ ona ait olduğunuzu. Bu yüzden bebeğe döndüğünüzde hissettiği şey sırasını beklemekten çok kayba yakındır. "Tek çocuk" konumu gitmiştir ve bunun nasıl bir şey olduğunu anlatacak kelimeleri yoktur.

Geri adım atmak en yaygın tepkidir. Bardaktan içen çocuk biberon ister, kuru kalan çocuk kaçırmaya başlar, bebek gibi konuşmalar geri gelir. Bu bir manipülasyon değildir. Çocuğunuz küçük ve çaresiz olanın kucağa alındığını, beslendiğini ve sevildiğini fark etmiş ve bariz sonucu çıkarmıştır: ilgilenilmenin yolu bebek olmaktır. Geri adım, ilgi görme çabasıdır ve çocuk kendini yeniden güvende hissettiğinde genellikle kendiliğinden geçer.

Küçük çocukların duygular için dili de çok sınırlıdır, bu yüzden kıskançlık bedenden çıkar: mızmızlanma, yapışma, öfke nöbetleri, size vurma ya da bebeğe sert davranma. Bebeğe yönelik saldırganlık tam da iki yaşındaki bir çocuk güçlü bir duygu geldiğinde dürtüsünü henüz durduramadığı için yaygındır. Dürtmek, sıkmak, fazla sıkı "sarılmak" ya da oyuncağı iterek uzatmak hep tipiktir. Bunlar utandırmayı değil, yakından gözetimi ve sakin bir yönlendirmeyi gerektirir. Bu duyguları yaşadığı için kötü olduğu söylenen bir çocuk onları yaşamayı bırakmaz; sadece saklamayı öğrenir.

Ne işe yarar

Doğumdan önce onun anlayacağı dilde hazırlayın. İki üç yaşındaki çocuklar "baharda" ya da "seninle oynayacak bir kardeş" gibi ifadeleri anlamaz. Bunun yerine gerçekte ne göreceğini ve duyacağını anlatın: "Bebek çok ağlayacak, çok uyuyacak ve henüz oyun oynayamayacak." Onun yenidoğanken çekilmiş fotoğraflarına bakın, bebeği olan tanıdıkları ziyaret edin ve bir oyuncak bebek üzerinde yumuşak dokunmayı denemesine izin verin. Bebeğin zamanınızın çoğunu alacağı konusunda dürüst olun ve ona da yine zaman kalacağını açıkça söyleyin.

Her gün baş başa bir zamanı koruyun ve ona bir ad verin. Her gün öngörülebilir bir saatte, bebek uyurken ya da başka bir yetişkinin yanındayken on on beş dakika, rastgele verilen uzun ilgiden daha fazlasını yapar. Ona çocuğunuzun isteyebileceği bir ad verin: "bizim yapboz saatimiz" ya da "büyük yatakta masal saati". Etkinliği o seçsin, siz onu takip edin. Öngörülebilir olduğu için çocuğunuz siz meşgulken bile kendi zamanının geleceğini öğrenir; bu da aradaki sürekli ilgi yarışını azaltır.

Çocuğunuza gerçek bir rol verin. Yardımsever büyük kardeş olmak, yeri elinden alınmış çocuk olmaktan çok daha iyi bir konumdur. Görevleri gerçek ve küçük tutun: "Temiz bir bez getirir misin?", "Ben ellerimi yıkarken ona şarkı söyler misin?", "Çıngırağın nasıl çalıştığını ona göster." Ona tam olarak ne için teşekkür ettiğinizi söyleyin. Bu, çocuğunuzu bebeğe karşı değil, bebekle aynı tarafa koyar.

Duyguya bir ad verin ve izin verin, davranıştaki sınırı ise tutun. Çocuğunuzun, duygunun kabul edilebilir olduğunu ama vurmanın olmadığını duyması gerekir. "Bebeğin bana ihtiyacı olduğunda beklemek zorunda kalmak zor. Kızabilirsin. Ona vurmana izin vermeyeceğim." İkisini ayırmak, çocuğunuzun hissettiği şey yüzünden asla başının derde girmemesi, sadece bununla ne yapacağı konusunda yönlendirilmesi demektir. Bedensel bir çıkış yolu sunmak da yardımcı olur: "Ayaklarını yere vurabilirsin" ya da "bu minderi istediğin kadar sık."

Dünyasını sabit tutun. Aynı yatma saati, aynı kahvaltı, aynı kreş günleri, aynı uyku öncesi kitabı. Bu kadar çok şey değişmişken, sıradan rutinler çocuğunuza hayatının hâlâ kendi hayatı olduğunu söyleyen şeylerdir. Mümkünse bebek daha çok yeniyken bile, onu normalde kim yatırıyorsa o yatırmaya devam etsin.

Çocuğunuzu öne koyan küçük ritüeller kurun. Bebek büyük kardeşine bir hediye "getirsin". Misafirlerden beşiğe yönelmeden önce çocuğunuzu selamlamalarını isteyin ve kapının yanında misafirlerin ona vermesi için küçük bir sepet dolusu yeni kitap ya da çıkartma bulundurun.

Yakından gözetin, sert davranışa sakince müdahale edin. Şimdiye kadar ne kadar nazik olmuş olursa olsun, çocuğunuzu bir an bile bebekle yalnız bırakmayın. Dürttüğünde ya da sıktığında nutuk atmadan elini çekin ve alternatifini gösterin: "Yumuşak eller, işte böyle," deyip birlikte bebeğin ayağını okşayın. Sonra devam edin. Bağırmak ya da uzun bir açıklama gibi büyük bir tepki, çocuğunuza sert davranmanın tüm dikkatinizi çekmenin en hızlı yolu olduğunu öğretir.

İyiliği yakalayın ve tam olarak tarif edin. "Düşürdüğünde emziğini geri verdin. Çok incelikliydi." Belirli bir övgü her türlü düzeltmeden daha hızlı öğretir ve çocuğunuza kendisinin hangi halini fark ettiğinizi söyler. Nazik anlar hakkında sert anlardan çok daha sık konuşmayı hedefleyin.

Nelerden kaçınılmalı

Geri adımları cezalandırmak. Biberonu reddetmek, bebek gibi konuşmasıyla alay etmek ya da kazaları büyütmek, çocuğunuzun kendini daha da güvensiz hissetmesine yol açar. Güler yüzle biraz fazladan bebek muamelesi yapın; genellikle birkaç hafta içinde geçer.

İki çocuğu kıyaslamak. "Bebek böyle ağlamıyor" ya da "bak kardeşin ne güzel yatıyor" gibi sözler rekabeti bitirmek yerine davet eder. Çocuğunuz zaten bebeğin kazandığından şüpheleniyor; bir kıyaslama bunu doğrular.

Sevgiyi zorlamak. Çocuğunuzun bebeği öpmesinde, onu sevdiğini söylemesinde ya da istemediği sarılmalar için poz vermesinde ısrar etmek, ona duyguları yaşamayı değil, rol yapmayı öğretir. Kendi zamanında gelmesine izin verilen sevgi genellikle gerçektir.

Her zaman küçüğün tarafını tutmak. Bebek büyüyüp yürümeye başladığında ve çatışmalar başladığında, genellikle büyük çocuğun saldıran olduğu varsayılır. Bazen öyledir; bazen de önce küçük olan kapmıştır. Mümkün olduğunda suçlu ilan etmek yerine gördüğünüzü tarif edin ve ikisine de yardım edin: "İkiniz de arabayı istiyorsunuz. Hadi ikinci bir tane bulalım."

Büyük değişiklikleri doğumla aynı zamana denk getirmek. Doğum civarındaki haftalarda tuvalet eğitimine başlamak, beşikten yatağa geçmek, emziği bırakmak ya da kreşe başlamak değişikliğin üstüne değişiklik yığar. Bunları çok önceden yapın ya da doğumdan birkaç ay sonraya bırakın.

Ne zaman yardım almalı

Kıskançlığın çoğu, büyük çocuk ayaklarını yere bastıkça birkaç ay içinde hafifler. Aşağıdaki durumlarda çocuk doktorunuza ya da aile hekiminize danışın:

Çocuğunuzun ya da bebeğin acil bir tehlikede olduğunu hissederseniz 112'yi arayın.

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi veya psikolojik tavsiye yerine geçmez. Çocuğunuz için endişeleniyorsanız bir doktora ya da uzmana danışın.